A concretion
of sandstone
and small shells
holds many surprises.
At first we don't
realize
that its base
is a single,
ribbed and ancient
seashell.
A 76-year-old man
sits at his computer desk,
with a beach specimen
before him.
At first we don't
realize
that his nudity
is only an outer layer,
supported by
millennia.
Friday, September 21, 2018
Thursday, September 20, 2018
This Tree (with translations)
This tree has many roots,
and they go in all directions.
If you cut off
any of the roots,
the tree
will be weakened.
If you cut them all
off, it will die.
It is an old tree,
native to many lands.
Its leaves and branches
give shade
to all.
[Yiddish]
דעם בוים האט פילע רוץ,
און זיי גיין אין אַלע וועגן.
אויב איר שנייַדן אַוועק
קיין פון די רוץ,
דער בוים
וועט זיין וויקאַנד.
אויב איר שנייַדן זיי אַלע
אַוועק, עס וועט שטאַרבן.
עס איז אַן אַלט בוים,
אין שטוב אין פילע לענדער.
זייַן בלעטער און צווייגן
געבן שאָטן
צו אַלע.
[German]
Viele Wurzeln hat dieser Baum,
sie gehen in alle Richtungen.
Schneide eine der Wurzeln
und der Baum wird geschwächt -
Schneide sie alle und er stirbt.
Ein alter Baum ist es,
in vielen Ländern zuhause.
Seine Blätter und Zweige
spenden Schatten
für alle.
[Irish (very approximately)]
Tá go leor fréamhacha ag an gcrann seo, agus téann siad ar gach bealach .. Má ghearrann tú amach aon cheann de na fréamhacha, an crann a lagú. Má ghearrann tú iad go léir as, beidh sé bás. Is crann d'aois é, sa bhaile i go leor tailte. A duilleoga agus a craobhacha scáth a thabhairt do gach duine.
[Esperanto]
Ĉi tiu arbo havas multajn radikojn, kaj ili iras laŭ ĉiuj direktoj. Se vi tranĉos iujn el la radikoj, la arbo estos malfortigita. Se vi ĉiujn tranĉos ĝi mortos. Ĝi estas malnova arbo, hejme en multaj landoj. Liaj folioj kaj branĉoj donas ombron al ĉiuj.
[Udugi]
hia tlugv uhase ugodidi unasdetlvdine,
ale nasgidv anagisdase nigadv widuyugodvdi hawina.
iyuno nihi ayelasdase
igadv unasdetlvdine,
tlugv gesvose udaniligita.
iyuno nihi ayelasdase nigadv
unasdetlvdine,
tlugv ayohuhisdose.
na gesvase agayvli tlugv,
aquenvsvi nahnai ugodidi elohidi hawina.
nasgihi ugalogvdi ale uwanigalvdi
adanedase udawadisgvne
nigadv didla.
ᎯᎠ ᏡᎬ ᎤᎭᏎ ᎤᎪᏗᏗ ᎤᎾᏍᏕᏢᏗᏁ, ᎠᎴ ᎾᏍᎩᏛ ᎠᎾᎩᏍᏓᏎ ᏂᎦᏛ ᏫᏚᏳᎪᏛᏗ ᎭᏫᎾ. ᎢᏳᏃ ᏂᎯ ᎠᏰᎳᏍᏓᏎ ᎢᎦᏛ ᎤᎾᏍᏕᏢᏗᏁ, ᏡᎬ ᎨᏒᎣᏎ ᎤᏓᏂᎵᎩᏔ. ᎢᏳᏃ ᏂᎯ ᎠᏰᎳᏍᏓᏎ ᏂᎦᏛ ᎤᎾᏍᏕᏢᏗᏁ, ᏡᎬ ᎠᏲᎱᎯᏍᏙᏎ. Ꮎ ᎨᏒᎠᏎ ᎠᎦᏴᎵ ᏡᎬ, ᎠᏇᏅᏒᎢ ᎾᎿᎢ ᎤᎪᏗᏗ ᎡᎶᎯᏗ ᎭᏫᎾ. ᎾᏍᎩᎯ ᎤᎦᎶᎬᏗ ᎠᎴ ᎤᏩᏂᎦᎸᏗ ᎠᏓᏁᏓᏎ ᎤᏓᏩᏗᏍᎬᏁ ᏂᎦᏛ ᏗᏜ.
[Almensk]
Denna trej hava mange rutar,
o deje goa i ala direksjonar.
Om du snita af
nogon rutar,
de trej
skal vara svagarad.
Om du snita af ala,
de trej skal döa.
Det er en old trej,
nativ i mange landar.
Dets bladar o grenar
giva sjiuge
til ala.
and they go in all directions.
If you cut off
any of the roots,
the tree
will be weakened.
If you cut them all
off, it will die.
It is an old tree,
native to many lands.
Its leaves and branches
give shade
to all.
[Yiddish]
דעם בוים האט פילע רוץ,
און זיי גיין אין אַלע וועגן.
אויב איר שנייַדן אַוועק
קיין פון די רוץ,
דער בוים
וועט זיין וויקאַנד.
אויב איר שנייַדן זיי אַלע
אַוועק, עס וועט שטאַרבן.
עס איז אַן אַלט בוים,
אין שטוב אין פילע לענדער.
זייַן בלעטער און צווייגן
געבן שאָטן
צו אַלע.
[German]
Viele Wurzeln hat dieser Baum,
sie gehen in alle Richtungen.
Schneide eine der Wurzeln
und der Baum wird geschwächt -
Schneide sie alle und er stirbt.
Ein alter Baum ist es,
in vielen Ländern zuhause.
Seine Blätter und Zweige
spenden Schatten
für alle.
[Irish (very approximately)]
Tá go leor fréamhacha ag an gcrann seo, agus téann siad ar gach bealach .. Má ghearrann tú amach aon cheann de na fréamhacha, an crann a lagú. Má ghearrann tú iad go léir as, beidh sé bás. Is crann d'aois é, sa bhaile i go leor tailte. A duilleoga agus a craobhacha scáth a thabhairt do gach duine.
[Esperanto]
Ĉi tiu arbo havas multajn radikojn, kaj ili iras laŭ ĉiuj direktoj. Se vi tranĉos iujn el la radikoj, la arbo estos malfortigita. Se vi ĉiujn tranĉos ĝi mortos. Ĝi estas malnova arbo, hejme en multaj landoj. Liaj folioj kaj branĉoj donas ombron al ĉiuj.
[Udugi]
hia tlugv uhase ugodidi unasdetlvdine,
ale nasgidv anagisdase nigadv widuyugodvdi hawina.
iyuno nihi ayelasdase
igadv unasdetlvdine,
tlugv gesvose udaniligita.
iyuno nihi ayelasdase nigadv
unasdetlvdine,
tlugv ayohuhisdose.
na gesvase agayvli tlugv,
aquenvsvi nahnai ugodidi elohidi hawina.
nasgihi ugalogvdi ale uwanigalvdi
adanedase udawadisgvne
nigadv didla.
ᎯᎠ ᏡᎬ ᎤᎭᏎ ᎤᎪᏗᏗ ᎤᎾᏍᏕᏢᏗᏁ, ᎠᎴ ᎾᏍᎩᏛ ᎠᎾᎩᏍᏓᏎ ᏂᎦᏛ ᏫᏚᏳᎪᏛᏗ ᎭᏫᎾ. ᎢᏳᏃ ᏂᎯ ᎠᏰᎳᏍᏓᏎ ᎢᎦᏛ ᎤᎾᏍᏕᏢᏗᏁ, ᏡᎬ ᎨᏒᎣᏎ ᎤᏓᏂᎵᎩᏔ. ᎢᏳᏃ ᏂᎯ ᎠᏰᎳᏍᏓᏎ ᏂᎦᏛ ᎤᎾᏍᏕᏢᏗᏁ, ᏡᎬ ᎠᏲᎱᎯᏍᏙᏎ. Ꮎ ᎨᏒᎠᏎ ᎠᎦᏴᎵ ᏡᎬ, ᎠᏇᏅᏒᎢ ᎾᎿᎢ ᎤᎪᏗᏗ ᎡᎶᎯᏗ ᎭᏫᎾ. ᎾᏍᎩᎯ ᎤᎦᎶᎬᏗ ᎠᎴ ᎤᏩᏂᎦᎸᏗ ᎠᏓᏁᏓᏎ ᎤᏓᏩᏗᏍᎬᏁ ᏂᎦᏛ ᏗᏜ.
[Almensk]
Denna trej hava mange rutar,
o deje goa i ala direksjonar.
Om du snita af
nogon rutar,
de trej
skal vara svagarad.
Om du snita af ala,
de trej skal döa.
Det er en old trej,
nativ i mange landar.
Dets bladar o grenar
giva sjiuge
til ala.
Wednesday, September 19, 2018
VERBA ORIS EIUS (Ps. 35 (36), v. 4-6 (3-5))
The words of his mouth
are iniquity and lies,
he has not wished to understand
that he could do good,
he has meditated mischief
while in his bed,
he has stood in all paths
that are not good,
but evil
he has not hated.
Lord, your mercy extends
to the heavens,
and your truth
unto the clouds,
and your justice
is like the mountains
of God.
Tuesday, September 18, 2018
aya tla uhase (translation)
aya tla uhase tsalagi dudovne. ugodidi soi yvwi na uhase ugodesdi tsalagi gigane sinv aya uhase, tla uhase tsalagi dudovne nasquv. saquu adanvtedi gesvase igvnisisgi ani-tsalagi tla anagisdi utsatina, aseno tsalagi gawonihisgi usganolahigesdi anagisdi utsatina. nvgisgohi tsudetiyvda iyu-tsigesv gawonihisgi uhise talisgo-sudali agayvlidi gawonisgidine. nasgi uhase noquu talidu agayvlidi gawonisgidine. hilayvi tla gesvase tsalagi gawonihisgi, tla gesvose tsalagi dudovdi. aseno iyuno ani-tsalagi uhase udugi gawonihisgi, nasgidv uhose udugine.
iyuno aya uyanvdv aquvsane "siquoya uwetsi", tla gesvase dudov, gesvase uwasa adanvtedi na aya uhase aquvsa-aniyelvsgv. utloyi gesvase udohiyu iyuno aya uyanvdv aquvsane "nvda tiyohali". tla gesvase dudov; gesvase adanvtedi na aya uhase aquvsa-aniyelvsgv. aya ulvquodase ganagvi uyelvha agalisgv hawina, tiyohali ginitloyi. tiyohali gesvase nasquv aqua ulanigvgv ganatlai ale kanohedise ayv ulisgedv iyusdidine. nasgi-igvnisisgi aya uyanvdv aquvsane "nvda tiyohali".
ᎠᏯ Ꮭ ᎤᎭᏎ ᏣᎳᎩ ᏚᏙᎥᏁ. ᎤᎪᏗᏗ ᏐᎢ ᏴᏫ Ꮎ ᎤᎭᏎ ᎤᎪᏕᏍᏗ ᏣᎳᎩ ᎩᎦᏁ ᏏᏅ ᎠᏯ ᎤᎭᏎ, Ꮭ ᎤᎭᏎ ᏣᎳᎩ ᏚᏙᎥᏁ ᎾᏍᏋ. ᏌᏊ ᎠᏓᏅᏖᏗ ᎨᏒᎠᏎ ᎢᎬᏂᏏᏍᎩ ᎠᏂ-ᏣᎳᎩ Ꮭ ᎠᎾᎩᏍᏗ ᎤᏣᏘᎾ, ᎠᏎᏃ ᏣᎳᎩ ᎦᏬᏂᎯᏍᎩ ᎤᏍᎦᏃᎳᎯᎨᏍᏗ ᎠᎾᎩᏍᏗ ᎤᏣᏘᎾ. ᏅᎩᏍᎪᎯ ᏧᏕᏘᏴᏓ ᎢᏳ-ᏥᎨᏒ ᎦᏬᏂᎯᏍᎩ ᎤᎯᏎ ᏔᎵᏍᎪ-ᏑᏓᎵ ᎠᎦᏴᎵᏗ ᎦᏬᏂᏍᎩᏗᏁ. ᎾᏍᎩ ᎤᎭᏎ ᏃᏊ ᏔᎵᏚ ᎠᎦᏴᎵᏗ ᎦᏬᏂᏍᎩᏗᏁ. ᎯᎳᏴᎢ Ꮭ ᎨᏒᎠᏎ ᏣᎳᎩ ᎦᏬᏂᎯᏍᎩ, Ꮭ ᎨᏒᎣᏎ ᏣᎳᎩ ᏚᏙᎥᏗ. ᎠᏎᏃ ᎢᏳᏃ ᎠᏂ-ᏣᎳᎩ ᎤᎭᏎ ᎤᏚᎩ ᎦᏬᏂᎯᏍᎩ, ᎾᏍᎩᏛ ᎤᎰᏎ ᎤᏚᎩᏁ.
ᎢᏳᏃ ᎠᏯ ᎤᏯᏅᏛ ᎠᏋᏌᏁ "ᏏᏉᏯ ᎤᏪᏥ", Ꮭ ᎨᏒᎠᏎ ᏚᏙᎥ, ᎨᏒᎠᏎ ᎤᏩᏌ ᎠᏓᏅᏖᏗ Ꮎ ᎠᏯ ᎤᎭᏎ ᎠᏋᏌ-ᎠᏂᏰᎸᏍᎬ. ᎤᏠᏱ ᎨᏒᎠᏎ ᎤᏙᎯᏳ ᎢᏳᏃ ᎠᏯ ᎤᏯᏅᏛ ᎠᏋᏌᏁ "ᏅᏓ ᏘᏲᎭᎵ". Ꮭ ᎨᏒᎠᏎ ᏚᏙᎥ; ᎨᏒᎠᏎ ᎠᏓᏅᏖᏗ Ꮎ ᎠᏯ ᎤᎭᏎ ᎠᏋᏌ-ᎠᏂᏰᎸᏍᎬ. ᎠᏯ ᎤᎸᏉᏓᏎ ᎦᎾᎬᎢ ᎤᏰᎸᎭ ᎠᎦᎵᏍᎬ ᎭᏫᎾ, ᏘᏲᎭᎵ ᎩᏂᏠᏱ. ᏘᏲᎭᎵ ᎨᏒᎠᏎ ᎾᏍᏋ ᎠᏆ ᎤᎳᏂᎬᎬ ᎦᎾᏝᎢ ᎠᎴ ᎧᏃᎮᏗᏎ ᎠᏴ ᎤᎵᏍᎨᏛ ᎢᏳᏍᏗᏗᏁ. ᎾᏍᎩ-ᎢᎬᏂᏏᏍᎩ ᎠᏯ ᎤᏯᏅᏛ ᎠᏋᏌᏁ "ᏅᏓ ᏘᏲᎭᎵ".
I do not have a Cherokee name. Many other people who have more Cherokee blood than I have also do not have a Cherokee name. One reason is because the Cherokee people are not going away, but the Cherokee language is slowly going away. Forty years ago the language had 26,000 speakers. It now has 12,000. When there is no Cherokee language, there will be no Cherokee names. But if the Cherokee people have the Udugi ("Hope") language, they will have hope.
If I call myself "Son of Sequoyah," it is not a name, it is an idea I have about myself. The same is true if I call myself "Sun Lizard." It is not a name; it is an idea that I have about myself. I like to lie naked in the sunshine, like a lizard. Lizard is also my power animal, and has told me important things. So I call myself "Sun Lizard."
iyuno aya uyanvdv aquvsane "siquoya uwetsi", tla gesvase dudov, gesvase uwasa adanvtedi na aya uhase aquvsa-aniyelvsgv. utloyi gesvase udohiyu iyuno aya uyanvdv aquvsane "nvda tiyohali". tla gesvase dudov; gesvase adanvtedi na aya uhase aquvsa-aniyelvsgv. aya ulvquodase ganagvi uyelvha agalisgv hawina, tiyohali ginitloyi. tiyohali gesvase nasquv aqua ulanigvgv ganatlai ale kanohedise ayv ulisgedv iyusdidine. nasgi-igvnisisgi aya uyanvdv aquvsane "nvda tiyohali".
ᎠᏯ Ꮭ ᎤᎭᏎ ᏣᎳᎩ ᏚᏙᎥᏁ. ᎤᎪᏗᏗ ᏐᎢ ᏴᏫ Ꮎ ᎤᎭᏎ ᎤᎪᏕᏍᏗ ᏣᎳᎩ ᎩᎦᏁ ᏏᏅ ᎠᏯ ᎤᎭᏎ, Ꮭ ᎤᎭᏎ ᏣᎳᎩ ᏚᏙᎥᏁ ᎾᏍᏋ. ᏌᏊ ᎠᏓᏅᏖᏗ ᎨᏒᎠᏎ ᎢᎬᏂᏏᏍᎩ ᎠᏂ-ᏣᎳᎩ Ꮭ ᎠᎾᎩᏍᏗ ᎤᏣᏘᎾ, ᎠᏎᏃ ᏣᎳᎩ ᎦᏬᏂᎯᏍᎩ ᎤᏍᎦᏃᎳᎯᎨᏍᏗ ᎠᎾᎩᏍᏗ ᎤᏣᏘᎾ. ᏅᎩᏍᎪᎯ ᏧᏕᏘᏴᏓ ᎢᏳ-ᏥᎨᏒ ᎦᏬᏂᎯᏍᎩ ᎤᎯᏎ ᏔᎵᏍᎪ-ᏑᏓᎵ ᎠᎦᏴᎵᏗ ᎦᏬᏂᏍᎩᏗᏁ. ᎾᏍᎩ ᎤᎭᏎ ᏃᏊ ᏔᎵᏚ ᎠᎦᏴᎵᏗ ᎦᏬᏂᏍᎩᏗᏁ. ᎯᎳᏴᎢ Ꮭ ᎨᏒᎠᏎ ᏣᎳᎩ ᎦᏬᏂᎯᏍᎩ, Ꮭ ᎨᏒᎣᏎ ᏣᎳᎩ ᏚᏙᎥᏗ. ᎠᏎᏃ ᎢᏳᏃ ᎠᏂ-ᏣᎳᎩ ᎤᎭᏎ ᎤᏚᎩ ᎦᏬᏂᎯᏍᎩ, ᎾᏍᎩᏛ ᎤᎰᏎ ᎤᏚᎩᏁ.
ᎢᏳᏃ ᎠᏯ ᎤᏯᏅᏛ ᎠᏋᏌᏁ "ᏏᏉᏯ ᎤᏪᏥ", Ꮭ ᎨᏒᎠᏎ ᏚᏙᎥ, ᎨᏒᎠᏎ ᎤᏩᏌ ᎠᏓᏅᏖᏗ Ꮎ ᎠᏯ ᎤᎭᏎ ᎠᏋᏌ-ᎠᏂᏰᎸᏍᎬ. ᎤᏠᏱ ᎨᏒᎠᏎ ᎤᏙᎯᏳ ᎢᏳᏃ ᎠᏯ ᎤᏯᏅᏛ ᎠᏋᏌᏁ "ᏅᏓ ᏘᏲᎭᎵ". Ꮭ ᎨᏒᎠᏎ ᏚᏙᎥ; ᎨᏒᎠᏎ ᎠᏓᏅᏖᏗ Ꮎ ᎠᏯ ᎤᎭᏎ ᎠᏋᏌ-ᎠᏂᏰᎸᏍᎬ. ᎠᏯ ᎤᎸᏉᏓᏎ ᎦᎾᎬᎢ ᎤᏰᎸᎭ ᎠᎦᎵᏍᎬ ᎭᏫᎾ, ᏘᏲᎭᎵ ᎩᏂᏠᏱ. ᏘᏲᎭᎵ ᎨᏒᎠᏎ ᎾᏍᏋ ᎠᏆ ᎤᎳᏂᎬᎬ ᎦᎾᏝᎢ ᎠᎴ ᎧᏃᎮᏗᏎ ᎠᏴ ᎤᎵᏍᎨᏛ ᎢᏳᏍᏗᏗᏁ. ᎾᏍᎩ-ᎢᎬᏂᏏᏍᎩ ᎠᏯ ᎤᏯᏅᏛ ᎠᏋᏌᏁ "ᏅᏓ ᏘᏲᎭᎵ".
I do not have a Cherokee name. Many other people who have more Cherokee blood than I have also do not have a Cherokee name. One reason is because the Cherokee people are not going away, but the Cherokee language is slowly going away. Forty years ago the language had 26,000 speakers. It now has 12,000. When there is no Cherokee language, there will be no Cherokee names. But if the Cherokee people have the Udugi ("Hope") language, they will have hope.
If I call myself "Son of Sequoyah," it is not a name, it is an idea I have about myself. The same is true if I call myself "Sun Lizard." It is not a name; it is an idea that I have about myself. I like to lie naked in the sunshine, like a lizard. Lizard is also my power animal, and has told me important things. So I call myself "Sun Lizard."
aya tla uhase / ᎠᏯ Ꮭ ᎤᎭᏎ
aya tla uhase tsalagi dudovne. ugodidi soi yvwi na uhase ugodesdi tsalagi gigane sinv aya uhase, tla uhase tsalagi dudovne nasquv. saquu adanvtedi gesvase igvnisisgi ani-tsalagi tla anagisdi utsatina, aseno tsalagi gawonihisgi usganolahigesdi anagisdi utsatina. nvgisgohi tsudetiyvda iyu-tsigesv gawonihisgi uhise talisgo-sudali agayvlidi gawonisgidine. nasgi uhase noquu talidu agayvlidi gawonisgidine. hilayvi tla gesvase tsalagi gawonihisgi, tla gesvose tsalagi dudovdi. aseno iyuno ani-tsalagi uhase udugi gawonihisgi, nasgidv uhose udugine.
iyuno aya uyanvdv aquvsane "siquoya uwetsi", tla gesvase dudov, gesvase uwasa adanvtedi na aya uhase aquvsa-aniyelvsgv. utloyi gesvase udohiyu iyuno aya uyanvdv aquvsane "nvda tiyohali". tla gesvase dudov; gesvase adanvtedi na aya uhase aquvsa-aniyelvsgv. aya ulvquodase ganagvi uyelvha agalisgv hawina, tiyohali ginitloyi. tiyohali gesvase nasquv aqua ulanigvgv ganatlai ale kanohedise ayv ulisgedv iyusdidine. nasgi-igvnisisgi aya uyanvdv aquvsane "nvda tiyohali".
ᎠᏯ Ꮭ ᎤᎭᏎ ᏣᎳᎩ ᏚᏙᎥᏁ. ᎤᎪᏗᏗ ᏐᎢ ᏴᏫ Ꮎ ᎤᎭᏎ ᎤᎪᏕᏍᏗ ᏣᎳᎩ ᎩᎦᏁ ᏏᏅ ᎠᏯ ᎤᎭᏎ, Ꮭ ᎤᎭᏎ ᏣᎳᎩ ᏚᏙᎥᏁ ᎾᏍᏋ. ᏌᏊ ᎠᏓᏅᏖᏗ ᎨᏒᎠᏎ ᎢᎬᏂᏏᏍᎩ ᎠᏂ-ᏣᎳᎩ Ꮭ ᎠᎾᎩᏍᏗ ᎤᏣᏘᎾ, ᎠᏎᏃ ᏣᎳᎩ ᎦᏬᏂᎯᏍᎩ ᎤᏍᎦᏃᎳᎯᎨᏍᏗ ᎠᎾᎩᏍᏗ ᎤᏣᏘᎾ. ᏅᎩᏍᎪᎯ ᏧᏕᏘᏴᏓ ᎢᏳ-ᏥᎨᏒ ᎦᏬᏂᎯᏍᎩ ᎤᎯᏎ ᏔᎵᏍᎪ-ᏑᏓᎵ ᎠᎦᏴᎵᏗ ᎦᏬᏂᏍᎩᏗᏁ. ᎾᏍᎩ ᎤᎭᏎ ᏃᏊ ᏔᎵᏚ ᎠᎦᏴᎵᏗ ᎦᏬᏂᏍᎩᏗᏁ. ᎯᎳᏴᎢ Ꮭ ᎨᏒᎠᏎ ᏣᎳᎩ ᎦᏬᏂᎯᏍᎩ, Ꮭ ᎨᏒᎣᏎ ᏣᎳᎩ ᏚᏙᎥᏗ. ᎠᏎᏃ ᎢᏳᏃ ᎠᏂ-ᏣᎳᎩ ᎤᎭᏎ ᎤᏚᎩ ᎦᏬᏂᎯᏍᎩ, ᎾᏍᎩᏛ ᎤᎰᏎ ᎤᏚᎩᏁ.
ᎢᏳᏃ ᎠᏯ ᎤᏯᏅᏛ ᎠᏋᏌᏁ "ᏏᏉᏯ ᎤᏪᏥ", Ꮭ ᎨᏒᎠᏎ ᏚᏙᎥ, ᎨᏒᎠᏎ ᎤᏩᏌ ᎠᏓᏅᏖᏗ Ꮎ ᎠᏯ ᎤᎭᏎ ᎠᏋᏌ-ᎠᏂᏰᎸᏍᎬ. ᎤᏠᏱ ᎨᏒᎠᏎ ᎤᏙᎯᏳ ᎢᏳᏃ ᎠᏯ ᎤᏯᏅᏛ ᎠᏋᏌᏁ "ᏅᏓ ᏘᏲᎭᎵ". Ꮭ ᎨᏒᎠᏎ ᏚᏙᎥ; ᎨᏒᎠᏎ ᎠᏓᏅᏖᏗ Ꮎ ᎠᏯ ᎤᎭᏎ ᎠᏋᏌ-ᎠᏂᏰᎸᏍᎬ. ᎠᏯ ᎤᎸᏉᏓᏎ ᎦᎾᎬᎢ ᎤᏰᎸᎭ ᎠᎦᎵᏍᎬ ᎭᏫᎾ, ᏘᏲᎭᎵ ᎩᏂᏠᏱ. ᏘᏲᎭᎵ ᎨᏒᎠᏎ ᎾᏍᏋ ᎠᏆ ᎤᎳᏂᎬᎬ ᎦᎾᏝᎢ ᎠᎴ ᎧᏃᎮᏗᏎ ᎠᏴ ᎤᎵᏍᎨᏛ ᎢᏳᏍᏗᏗᏁ. ᎾᏍᎩ-ᎢᎬᏂᏏᏍᎩ ᎠᏯ ᎤᏯᏅᏛ ᎠᏋᏌᏁ "ᏅᏓ ᏘᏲᎭᎵ".
iyuno aya uyanvdv aquvsane "siquoya uwetsi", tla gesvase dudov, gesvase uwasa adanvtedi na aya uhase aquvsa-aniyelvsgv. utloyi gesvase udohiyu iyuno aya uyanvdv aquvsane "nvda tiyohali". tla gesvase dudov; gesvase adanvtedi na aya uhase aquvsa-aniyelvsgv. aya ulvquodase ganagvi uyelvha agalisgv hawina, tiyohali ginitloyi. tiyohali gesvase nasquv aqua ulanigvgv ganatlai ale kanohedise ayv ulisgedv iyusdidine. nasgi-igvnisisgi aya uyanvdv aquvsane "nvda tiyohali".
ᎠᏯ Ꮭ ᎤᎭᏎ ᏣᎳᎩ ᏚᏙᎥᏁ. ᎤᎪᏗᏗ ᏐᎢ ᏴᏫ Ꮎ ᎤᎭᏎ ᎤᎪᏕᏍᏗ ᏣᎳᎩ ᎩᎦᏁ ᏏᏅ ᎠᏯ ᎤᎭᏎ, Ꮭ ᎤᎭᏎ ᏣᎳᎩ ᏚᏙᎥᏁ ᎾᏍᏋ. ᏌᏊ ᎠᏓᏅᏖᏗ ᎨᏒᎠᏎ ᎢᎬᏂᏏᏍᎩ ᎠᏂ-ᏣᎳᎩ Ꮭ ᎠᎾᎩᏍᏗ ᎤᏣᏘᎾ, ᎠᏎᏃ ᏣᎳᎩ ᎦᏬᏂᎯᏍᎩ ᎤᏍᎦᏃᎳᎯᎨᏍᏗ ᎠᎾᎩᏍᏗ ᎤᏣᏘᎾ. ᏅᎩᏍᎪᎯ ᏧᏕᏘᏴᏓ ᎢᏳ-ᏥᎨᏒ ᎦᏬᏂᎯᏍᎩ ᎤᎯᏎ ᏔᎵᏍᎪ-ᏑᏓᎵ ᎠᎦᏴᎵᏗ ᎦᏬᏂᏍᎩᏗᏁ. ᎾᏍᎩ ᎤᎭᏎ ᏃᏊ ᏔᎵᏚ ᎠᎦᏴᎵᏗ ᎦᏬᏂᏍᎩᏗᏁ. ᎯᎳᏴᎢ Ꮭ ᎨᏒᎠᏎ ᏣᎳᎩ ᎦᏬᏂᎯᏍᎩ, Ꮭ ᎨᏒᎣᏎ ᏣᎳᎩ ᏚᏙᎥᏗ. ᎠᏎᏃ ᎢᏳᏃ ᎠᏂ-ᏣᎳᎩ ᎤᎭᏎ ᎤᏚᎩ ᎦᏬᏂᎯᏍᎩ, ᎾᏍᎩᏛ ᎤᎰᏎ ᎤᏚᎩᏁ.
ᎢᏳᏃ ᎠᏯ ᎤᏯᏅᏛ ᎠᏋᏌᏁ "ᏏᏉᏯ ᎤᏪᏥ", Ꮭ ᎨᏒᎠᏎ ᏚᏙᎥ, ᎨᏒᎠᏎ ᎤᏩᏌ ᎠᏓᏅᏖᏗ Ꮎ ᎠᏯ ᎤᎭᏎ ᎠᏋᏌ-ᎠᏂᏰᎸᏍᎬ. ᎤᏠᏱ ᎨᏒᎠᏎ ᎤᏙᎯᏳ ᎢᏳᏃ ᎠᏯ ᎤᏯᏅᏛ ᎠᏋᏌᏁ "ᏅᏓ ᏘᏲᎭᎵ". Ꮭ ᎨᏒᎠᏎ ᏚᏙᎥ; ᎨᏒᎠᏎ ᎠᏓᏅᏖᏗ Ꮎ ᎠᏯ ᎤᎭᏎ ᎠᏋᏌ-ᎠᏂᏰᎸᏍᎬ. ᎠᏯ ᎤᎸᏉᏓᏎ ᎦᎾᎬᎢ ᎤᏰᎸᎭ ᎠᎦᎵᏍᎬ ᎭᏫᎾ, ᏘᏲᎭᎵ ᎩᏂᏠᏱ. ᏘᏲᎭᎵ ᎨᏒᎠᏎ ᎾᏍᏋ ᎠᏆ ᎤᎳᏂᎬᎬ ᎦᎾᏝᎢ ᎠᎴ ᎧᏃᎮᏗᏎ ᎠᏴ ᎤᎵᏍᎨᏛ ᎢᏳᏍᏗᏗᏁ. ᎾᏍᎩ-ᎢᎬᏂᏏᏍᎩ ᎠᏯ ᎤᏯᏅᏛ ᎠᏋᏌᏁ "ᏅᏓ ᏘᏲᎭᎵ".
Monday, September 17, 2018
hilayvi aya advgi (translation)
hilayvi aya advgi tsisqua-gawonisgidine sunalei hawina, aya agatahase igohida hatidv. iyuquu-nigalisdi aya hnadvga, ale iyuquu-nigalisdi tla. aya gesvase agayvli asgaya, ale aya yeliquase hnadvga na aya aduladase.
iga nahnai aya advgase woyidine, ale aya agatahase igohida alisdayvdi.
iyuno aya gowatase ayelasdi-ugalogv dosvdalidi gotlvdise ganvhidv nvnohine, aya agatase nasgidv udugi-gvdase agasgvne, ale itsula aseuse udugi-gvdi nasgine nasquv.
ᎯᎳᏴᎢ ᎠᏯ ᎠᏛᎩ ᏥᏍᏆ-ᎦᏬᏂᏍᎩᏗᏁ ᏑᎾᎴᎢ ᎭᏫᎾ, ᎠᏯ ᎠᎦᏔᎭᏎ ᎢᎪᎯᏓ ᎭᏘᏛ. ᎢᏳᏊ-ᏂᎦᎵᏍᏗ ᎠᏯ ᎿᏛᎦ, ᎠᎴ ᎢᏳᏊ-ᏂᎦᎵᏍᏗ Ꮭ. ᎠᏯ ᎨᏒᎠᏎ ᎠᎦᏴᎵ ᎠᏍᎦᏯ, ᎠᎴ ᎠᏯ ᏰᎵᏆᏎ ᎿᏛᎦ Ꮎ ᎠᏯ ᎠᏚᎳᏓᏎ.
ᎢᎦ ᎾᎿᎢ ᎠᏯ ᎠᏛᎦᏎ ᏬᏱᏗᏁ, ᎠᎴ ᎠᏯ ᎠᎦᏔᎭᏎ ᎢᎪᎯᏓ ᎠᎵᏍᏓᏴᏗ.
ᎢᏳᏃ ᎠᏯ ᎪᏩᏔᏎ ᎠᏰᎳᏍᏗ-ᎤᎦᎶᎬ ᏙᏒᏓᎵᏗ ᎪᏢᏗᏎ ᎦᏅᎯᏛ ᏅᏃᎯᏁ, ᎠᏯ ᎠᎦᏔᏎ ᎾᏍᎩᏛ ᎤᏚᎩ-ᎬᏓᏎ ᎠᎦᏍᎬᏁ, ᎠᎴ ᎢᏧᎳ ᎠᏎᎤᏎ ᎤᏚᎩ-ᎬᏗ ᎾᏍᎩᏁ ᎾᏍᏋ.
When I hear parrots in the morning, I know that it is time to get up. Sometimes I do, and sometimes not. I am an old man, and I can do what I want.
At midday I hear doves, and I know that it is time for lunch.
If I see that leaf-cutter ants have made a long trail, I know they expect rain, and we should expect it, too.
iga nahnai aya advgase woyidine, ale aya agatahase igohida alisdayvdi.
iyuno aya gowatase ayelasdi-ugalogv dosvdalidi gotlvdise ganvhidv nvnohine, aya agatase nasgidv udugi-gvdase agasgvne, ale itsula aseuse udugi-gvdi nasgine nasquv.
ᎯᎳᏴᎢ ᎠᏯ ᎠᏛᎩ ᏥᏍᏆ-ᎦᏬᏂᏍᎩᏗᏁ ᏑᎾᎴᎢ ᎭᏫᎾ, ᎠᏯ ᎠᎦᏔᎭᏎ ᎢᎪᎯᏓ ᎭᏘᏛ. ᎢᏳᏊ-ᏂᎦᎵᏍᏗ ᎠᏯ ᎿᏛᎦ, ᎠᎴ ᎢᏳᏊ-ᏂᎦᎵᏍᏗ Ꮭ. ᎠᏯ ᎨᏒᎠᏎ ᎠᎦᏴᎵ ᎠᏍᎦᏯ, ᎠᎴ ᎠᏯ ᏰᎵᏆᏎ ᎿᏛᎦ Ꮎ ᎠᏯ ᎠᏚᎳᏓᏎ.
ᎢᎦ ᎾᎿᎢ ᎠᏯ ᎠᏛᎦᏎ ᏬᏱᏗᏁ, ᎠᎴ ᎠᏯ ᎠᎦᏔᎭᏎ ᎢᎪᎯᏓ ᎠᎵᏍᏓᏴᏗ.
ᎢᏳᏃ ᎠᏯ ᎪᏩᏔᏎ ᎠᏰᎳᏍᏗ-ᎤᎦᎶᎬ ᏙᏒᏓᎵᏗ ᎪᏢᏗᏎ ᎦᏅᎯᏛ ᏅᏃᎯᏁ, ᎠᏯ ᎠᎦᏔᏎ ᎾᏍᎩᏛ ᎤᏚᎩ-ᎬᏓᏎ ᎠᎦᏍᎬᏁ, ᎠᎴ ᎢᏧᎳ ᎠᏎᎤᏎ ᎤᏚᎩ-ᎬᏗ ᎾᏍᎩᏁ ᎾᏍᏋ.
When I hear parrots in the morning, I know that it is time to get up. Sometimes I do, and sometimes not. I am an old man, and I can do what I want.
At midday I hear doves, and I know that it is time for lunch.
If I see that leaf-cutter ants have made a long trail, I know they expect rain, and we should expect it, too.
hilayvi aya advgi / ᎯᎳᏴᎢ ᎠᏯ ᎠᏛᎩ
hilayvi aya advgi tsisqua-gawonisgidine sunalei hawina, aya agatahase igohida hatidv. iyuquu-nigalisdi aya hnadvga, ale iyuquu-nigalisdi tla. aya gesvase agayvli asgaya, ale aya yeliquase hnadvga na aya aduladase.
iga nahnai aya advgase woyidine, ale aya agatahase igohida alisdayvdi.
iyuno aya gowatase ayelasdi-ugalogv dosvdalidi gotlvdise ganvhidv nvnohine, aya agatase nasgidv udugi-gvdase agasgvne, ale itsula aseuse udugi-gvdi nasgine nasquv.
ᎯᎳᏴᎢ ᎠᏯ ᎠᏛᎩ ᏥᏍᏆ-ᎦᏬᏂᏍᎩᏗᏁ ᏑᎾᎴᎢ ᎭᏫᎾ, ᎠᏯ ᎠᎦᏔᎭᏎ ᎢᎪᎯᏓ ᎭᏘᏛ. ᎢᏳᏊ-ᏂᎦᎵᏍᏗ ᎠᏯ ᎿᏛᎦ, ᎠᎴ ᎢᏳᏊ-ᏂᎦᎵᏍᏗ Ꮭ. ᎠᏯ ᎨᏒᎠᏎ ᎠᎦᏴᎵ ᎠᏍᎦᏯ, ᎠᎴ ᎠᏯ ᏰᎵᏆᏎ ᎿᏛᎦ Ꮎ ᎠᏯ ᎠᏚᎳᏓᏎ.
ᎢᎦ ᎾᎿᎢ ᎠᏯ ᎠᏛᎦᏎ ᏬᏱᏗᏁ, ᎠᎴ ᎠᏯ ᎠᎦᏔᎭᏎ ᎢᎪᎯᏓ ᎠᎵᏍᏓᏴᏗ.
ᎢᏳᏃ ᎠᏯ ᎪᏩᏔᏎ ᎠᏰᎳᏍᏗ-ᎤᎦᎶᎬ ᏙᏒᏓᎵᏗ ᎪᏢᏗᏎ ᎦᏅᎯᏛ ᏅᏃᎯᏁ, ᎠᏯ ᎠᎦᏔᏎ ᎾᏍᎩᏛ ᎤᏚᎩ-ᎬᏓᏎ ᎠᎦᏍᎬᏁ, ᎠᎴ ᎢᏧᎳ ᎠᏎᎤᏎ ᎤᏚᎩ-ᎬᏗ ᎾᏍᎩᏁ ᎾᏍᏋ.
iga nahnai aya advgase woyidine, ale aya agatahase igohida alisdayvdi.
iyuno aya gowatase ayelasdi-ugalogv dosvdalidi gotlvdise ganvhidv nvnohine, aya agatase nasgidv udugi-gvdase agasgvne, ale itsula aseuse udugi-gvdi nasgine nasquv.
ᎯᎳᏴᎢ ᎠᏯ ᎠᏛᎩ ᏥᏍᏆ-ᎦᏬᏂᏍᎩᏗᏁ ᏑᎾᎴᎢ ᎭᏫᎾ, ᎠᏯ ᎠᎦᏔᎭᏎ ᎢᎪᎯᏓ ᎭᏘᏛ. ᎢᏳᏊ-ᏂᎦᎵᏍᏗ ᎠᏯ ᎿᏛᎦ, ᎠᎴ ᎢᏳᏊ-ᏂᎦᎵᏍᏗ Ꮭ. ᎠᏯ ᎨᏒᎠᏎ ᎠᎦᏴᎵ ᎠᏍᎦᏯ, ᎠᎴ ᎠᏯ ᏰᎵᏆᏎ ᎿᏛᎦ Ꮎ ᎠᏯ ᎠᏚᎳᏓᏎ.
ᎢᎦ ᎾᎿᎢ ᎠᏯ ᎠᏛᎦᏎ ᏬᏱᏗᏁ, ᎠᎴ ᎠᏯ ᎠᎦᏔᎭᏎ ᎢᎪᎯᏓ ᎠᎵᏍᏓᏴᏗ.
ᎢᏳᏃ ᎠᏯ ᎪᏩᏔᏎ ᎠᏰᎳᏍᏗ-ᎤᎦᎶᎬ ᏙᏒᏓᎵᏗ ᎪᏢᏗᏎ ᎦᏅᎯᏛ ᏅᏃᎯᏁ, ᎠᏯ ᎠᎦᏔᏎ ᎾᏍᎩᏛ ᎤᏚᎩ-ᎬᏓᏎ ᎠᎦᏍᎬᏁ, ᎠᎴ ᎢᏧᎳ ᎠᏎᎤᏎ ᎤᏚᎩ-ᎬᏗ ᎾᏍᎩᏁ ᎾᏍᏋ.






